تبلیغات
وبلاگ حقوقی آستانه - مسئولیت پزشك
تاریخ : سه شنبه 14 آذر 1391 | 01:21 ب.ظ | نویسنده : فرهاد مختارپور
مسئولیت پزشك در اقداماتی كه برای درمان و معالجه طبی به عمل می آورد یكی از مواردی است كه عموم مرپزشکدم كمتر با آن آشنا هستند.
هنگام مراجعه بیمار به پزشك، چه او و چه اطرافیانش معمولاً به خاطر فشارها و استرس های ناشی از بیماری، قادر به اخذ تصمیم صحیح نیستند و به همین جهت بدون مطالعه ورقه ای را كه از سوی مراكز درمانی در اختیارشان قرار می گیرد امضا می كنند بی آنكه از آثار و عواقب این كار آگاه باشند. مسئولیت پزشك در جریان درمان از دو جهت قابل بررسی است. یكی از جهت مسئولیت پزشك نسبت به اصل طبابت و جراحی و دیگری مسئولیت او نسبت به آسیب های ناشی از درمان.

1- مسئولیت پزشك نسبت به اصل طبابت و جراحی

اقدامات درمانی كه به وسیله پزشك صورت می گیرد در واقع نوعی تصرف در جان دیگری است، بنابراین برای انجام این كار می بایست جواز داشته باشد. داشتن جواز در این مورد نیز مستلزم برخورداری از شرایط خاص است به نحوی كه اگر این تصرفات توسط فردی غیر مسئول و غیرمتخصص صورت گیرد، انجام این كار علاوه بر جبران خسارت، دارای مجازات نیز هست. برای مثال مطابق قانون مربوط به امور پزشكی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی، هركس بدون داشتن پروانه رسمی به امور پزشكی اشتغال ورزد، بلافاصله محل كار او تعطیل و به حبس و جزای نقدی محكوم می شود.

برابر ماده 59 قانون مجازات اسلامی هر نوع عمل جراحی یا طبی مشروع كه با رضایت شخص، اولیا، سرپرستان یا نمایندگان قانونی وی و با رعایت موازین فنی، علمی و نظام های دولتی انجام شود جرم محسوب نمی شود و در موارد فوری نیز اخذ رضایت ضروری نیست.

قانون در این ماده در مقام بیان شرایط جواز تصرف و اعمال پزشك در هنگام درمان است و در این مورد صرفاً عمل طبابت (صرفنظر از نتایج احتمالی آن) مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است، بنابراین عملیات پزشك اعم از جراحی یا هر اقدام دیگر پزشكی كه بر روی بیمار انجام می شود، تنها در صورتی كه آن اعمال قانونی و با مجوز و اذن و رضایت بیمار یا سرپرست او و بدون خطا انجام شود جرم محسوب نمی شود و اگر هر یك از این شرایط موجود نباشد، پزشك نسبت به عمل درمان و كارهایی كه انجام می دهد ضامن و مسئول خواهد بود. بنابراین اجازه بیمار فقط در جواز و مشروعیت عمل طبیب یعنی درمان مۆثر است و به صدمات احتمالی و اتفاقی ناشی از درمان مربوط نمی شود.

اگر اقدامات پزشك به رغم رعایت مقررات و احتیاط های لازم و بدون ارتكاب هیچ خطایی موجب مرگ بیمار یا آسیب های غیرمتعارف شود، آیا باز هم پزشك مسئول نتیجه اعمال خود است

2- مسئولیت پزشك نسبت به صدمات و آسیب های ناشی از درمان

اگر اقدامات پزشك به رغم رعایت مقررات و احتیاط های لازم و بدون ارتكاب هیچ خطایی موجب مرگ بیمار یا آسیب های غیرمتعارف شود، آیا باز هم پزشك مسئول نتیجه اعمال خود است

بدیهی است كه اگر پزشك صلاحیت و مهارت عملی و علمی لازم را نداشته باشد یا با وجود مهارت بدون اجازه بیمار یا سرپرست او اقدام به درمان كند ولی عمل او به طور اتفاقی موجب فوت یا صدمه بیمار شود، مسئول است همچنین درباره مسئولیت پزشكی كه با وجود اجازه درمان و رعایت همه موازین تخصصی اقدام كرده ولی عمل او به طور اتفاقی موجب فوت یا صدمه شود، قانون پزشك را مسئول و ضامن می داند برابر ماده 319 قانون مجازات اسلامی، هرگاه پزشكی گرچه حاذق و متخصص باشد در معالجه هایی كه شخصاً انجام می دهد یا دستور آن را صادر می كند هر چند با اجازه مریض یا سرپرست او باشد باعث تلف جان یا نقص عضو یا خسارت مالی شود، ضامن است.

البته اگر فوت یا صدمه ناشی از عمل پزشك نباشد برای مثال از سرایت بیماری نشات گرفته باشد، پزشك مسئول نخواهد بود.

چنانچه طبیب قبل از شروع به درمان یا اعمال جراحی از مریض یا ولی او برائت حاصل كرده باشد، ضامن خسارت جانی یا مالی یا نقص عضو نیست و در موارد فوری كه اجازه گرفتن ممكن نباشد طبیب ضامن نیست

3-برائت پزشك

همانطور كه گفتیم، اقدامات پزشك در صورتی كه به رغم رعایت موازین فنی منتهی به فوت یا صدمه شود، موجب مسئولیت خواهد بود ولی اگر بیمار پزشك را پیش از اقدام به درمان ابرا و بری الذمه كند، این امر موجب عدم مسئولیت پزشك خواهد بود. ماده 60 قانون مجازات اسلامی در این خصوص می گوید:

چنانچه طبیب قبل از شروع به درمان یا اعمال جراحی از مریض یا ولی او برائت حاصل كرده باشد، ضامن خسارت جانی یا مالی یا نقص عضو نیست و در موارد فوری كه اجازه گرفتن ممكن نباشد طبیب ضامن نیست.

از این رو اگر بیمار عاقل و بالغ شخصاً و در مورد صغیر و مجنون اگر سرپرست قانونی او پزشك را پیش از درمان ابرا كند، پزشك در صورت رعایت موازین و داشتن مهارت های فنی و عملی، مسئولیتی ندارد، به همین علت است كه در مراكز درمانی پیش از عمل جراحی شاهد هستیم كه از بیمار و همراه او در ذیل ورقه ای كه مطالب آن در برگیرنده برائت پزشك از مسئولیت است امضا یا اثر انگشت گرفته می شود.

بخش حقوق تبیان




طبقه بندی: حقوق پزشكی،