تبلیغات
وبلاگ حقوقی آستانه - سر قفلی وحق کسب
تاریخ : یکشنبه 11 فروردین 1392 | 10:41 ق.ظ | نویسنده : فرهاد مختارپور

سرقفلی وحق کسب

 

با کلمات سرقفلی وحق کسب وپیشه وتجارت در قوانین

مدون مواجه می شویم . این دو کلمه گاه به یک معنی

در جامعه به کار می روند وگاهی نیز تفکیک می

شوند .سرقفلی مبلغی است که مالک (یا مالک عین یا

منفعت) در آغاز اجاره و جدا از مال الاجاره از مستاجر

دریافت می کند تا محل را به وی اجاره دهد .اما حق

کسب وپیشه وتجارت حقی است تدریجی که با مرور

زمان برای مستاجر محل کسب ایجاد می شود یعنی

مستاجر زمانی را در یک محل کسب وکار می کند و

اعتبار به دست می آورد ،حقی برای او ایجاد می شود

که به آن حق کسب وپیشه وتجارت می گویند.پس این

دو رکن در ماهیت متفاوت هستند .

در قوانین سال های 1322 تا 1376هر جا

كلمه سرقفلی به كار رفته منظور حق كسب و پیشه

وتجارت بود در حالیکه حق کسب وپیشه وتجارت همیشه ااز نظر

مشروعیت مورد مناقشه بوده است،در حالیکه سرقفلی همیشه مجاز

است.

دلیل توجه قوانین ما به حق کسب وپیشه وتجارت به دلیل حمایت از

مستاجرها است ،زیرا مستاجر مدت زمانی را صرف به دست آوردن

مشتری در محل می کند و با تغییر مکان مدتی طول می کشد تا مجدداً

مشتری پیدا کند.به طور کلی حق کسب وپیشه وتجارت وحق سرقفلی بعد

از انعقاد قرارداد اجاره به وجود می آیند وعلی القاعده این دو در روابط

موجر ومستاجر مطرح هستند امّا با این وجود در برخی قوانین از جمله

قانون تملک زمین برای نوسازی مصوب سال1339و قانون نسازی

وعمران شهری مصوب1347، ولایحه قانونی نحوه خرید وتملک

اراضی واملاک برای اجرای برنامه های عمرانی،شهری ونظامی 1358

پیش بینی کرده که اگر دولت بخواهد محل کسب وکار کسی را برای امور

فوق تملک کند باید سرقفلی وحق کسب وپیشه وتجارت را بپردازد پس

نیازی به رابطه استیجاری ندارد.

نکته مهم:در سال 1376قانونی در ارتباط با روابط موجرو مستاجر

تصویب شد که در آن مقرر گردید اخذ سرقفلی که در قانون مزبور مجاز

است امّا مطالبه هر وجهی به غیر از سرقفلی ممنوع می باشد. در نتیجه

مستاجر برای گرفتن حق کسب وپیشه وتجارت ممنوع شده است وبه

اوتعلق نمی گیرد

بر اساس قانون 1376 سرفقلی به چه مواردی تعلق می گیرد:

ماده 6 قانون سال 76 می گوید، هر گاه مالك، ملك تجاری خود را به

اجاره واگذار كند می تواند مبلغی به عنوان سرقفلی از مستاجر دریافت

كند و مستاجر می تواند در طول مدت اجاره برای واگذاری حق خود

مبلغی را از موجر یا مستاجر دیگر به عنوان سرقفلی در یافت كند مگر

آنكه در ضمن حق اجاره حق انتقال به غیر از وی سلب شده باشد.

تبصره الف: چنانچه مالك سرقفلی نگرفته باشد و مستاجر با دریافت

سرقفلی ملك را به دیگری واگذار كند، پس از پایان مدت اجاره مستاجر

اخیر حق مطالبه سرقفلی را ازمالك ندارد.

تبصره ب : در صورتی كه موجر به طریق صحیح شرعی سرقفلی را به

مستاجر منتقل كند، هنگام تخلیه مستاجر حق مطالبه سرقفلی به قیمت

عادلانه روز را دارد.

ماده7 هرگاه ضمن عقد اجاره شرط شود تا زمانی كه عین مستاجره در

تصرف مستاجر باشد، مالك حق افزایش اجاره بها و تخلیه عین مستاجره

را نداشته باشد و متعهد شود كه هر ساله عین مستاجره را به همان مبلغ

به او واگذار كند. در این صورت مستاجر می تواند از موجر یا مستاجر

دیگر مبلغی به عنوان سرقفلی برای حقوق خود دریافت كند. همچنین

هرگاه ضمن عقد اجاره شود كه مالك عین مستاجره به غیر مستاجر

اجاره ندهد و هرساله آن را به اجاره متعارف به مستاجر متصرف

واگذار كند،‌ مستاجر می تواند برای دریافت حقوق خود یا تخلیه محل

مبلغی را بعنوان سرقفلی مطالبه كند

نویسنده:المیرا مظفری




طبقه بندی: حقوق مدنی، حقوق شهروندی،